Batardo (Cofferdam) Nedir? Dere ve Kıyı Uygulamaları

Balıkesir Palplanş · 28 Ekim 2026

Bir köprü ayağının temelini dere yatağında yapmak, deniz içinde bir deşarj yapısı kurmak ya da göl kenarında bir su alma yapısı inşa etmek gerektiğinde, ilk sorun suyun kendisidir. Batardo, İngilizce adıyla cofferdam, bu sorunu çözmek için su içindeki çalışma alanının çevrilip içindeki suyun boşaltılmasıyla oluşturulan geçici bir yapıdır. Çelik palplanş, hızlı kurulması ve sökülüp yeniden kullanılabilmesi nedeniyle batardo yapımında en sık kullanılan malzemelerden biridir.

Bu yazıda batardonun ne olduğunu, nasıl kurulduğunu ve Balıkesir'in akarsuları ile kıyılarında hangi işlerde kullanıldığını anlatıyoruz.

Batardo Nasıl Çalışır?

Batardo temelde su içinde kurulan kapalı bir kutudur. Kutunun duvarları palplanşlardan oluşur ve zemine yeterli derinlikte çakılır. Duvarlar tamamlandıktan sonra içerideki su pompalarla boşaltılır ve kuru bir çalışma alanı elde edilir.

• Palplanş duvarlar: Kilitli profiller suyun yatay girişini engeller.
• İç destekler: Su basıncına karşı kuşak kirişleri ve payandalar kurulur.
• Taban: Gerektiğinde taban kabarmasını önlemek için perde boyu artırılır veya tabana beton tıkaç yapılabilir.
• Pompaj: İçeri sızan su sürekli pompalanarak çalışma alanı kuru tutulur.

Balıkesir'de Batardo Gerektiren İşler

Balıkesir, hem akarsuları hem de iki denize kıyısı nedeniyle batardo gerektiren işlerin çeşitli olduğu bir ildir.

Akarsu ve dere işleri

Susurluk Çayı, Simav Çayı ve Gönen Çayı gibi akarsular ile bunlara karışan dereler üzerinde köprü, menfez ve regülatör gibi yapılar bulunur. Bu yapıların yenilenmesi, genişletilmesi ya da yeni yapılması sırasında ayak ve temellerin kuru ortamda inşa edilmesi gerekir. Batardo, akarsuyun bir bölümünü çevirerek bu işin güvenle yapılmasını sağlar.

Kıyı ve deniz işleri

Marmara kıyısında Bandırma, Erdek ve Gönen ile Ege kıyısında Ayvalık, Edremit ve Burhaniye gibi ilçelerde iskele temelleri, deşarj yapıları ve kıyı koruma işlerinde deniz içinde kuru çalışma alanı gerekebilir.

Göl ve sulak alan çevresi

Manyas Gölü gibi hassas sulak alanların çevresinde yapılacak su alma ve drenaj yapılarında da batardo kullanılabilir. Bu tür alanlarda çevresel izin koşulları ve hassasiyetler proje başında netleştirilmelidir.

Tasarımda Dikkat Edilecek Konular

Batardo, su ve zemin basıncının birlikte etkidiği bir yapıdır. Tasarımı yetkili mühendisler tarafından yapılmalıdır. Uygulama açısından önemli konular şunlardır:

1. Su seviyesi ve taşkın: Akarsularda yağışlı dönemlerde su seviyesi hızla yükselebilir. Batardonun üst kotu ve taşkın durumunda ne yapılacağı önceden belirlenmelidir.
2. Akıntı ve oyulma: Akarsu yatağının daraltılması akıntıyı hızlandırır ve perde önünde oyulmaya neden olabilir.
3. Taban geçirgenliği: Kum ve çakıl tabanlarda alttan su gelişi fazla olabilir; perde boyu ve pompaj kapasitesi buna göre seçilir.
4. Taban kabarması: Su basıncı tabanı kaldırabilir; bu risk hesapla kontrol edilmelidir.
5. Kaya taban: Taban kayaya yakınsa palplanşın gömülmesi zorlaşır ve sızdırmazlık için ek önlemler gerekebilir.

Uygulama Adımları

• Batimetri ve zemin etüdü verileri incelenir.
• Erişim için geçici dolgu yol, duba veya kıyıdan çalışma seçeneği belirlenir.
• Kılavuz çerçeve kurularak palplanşlar çakılır.
• Kuşak ve payandalar kademeli olarak yerleştirilir.
• İç su kontrollü biçimde pompalanır, perde ve taban gözlenir.
• İş bittikten sonra destekler alınır, iç kısım su ile dengelenir ve profiller sökülür.

Sökümden önce batardo içinin suyla doldurulması, perdeye etkiyen basınçları dengeler ve sökümü güvenli hale getirir. Söküm sonrasında akarsu yatağı veya kıyı, mümkün olduğunca eski haline yakın bırakılmalıdır.

Batardo Türleri ve Seçim Kriterleri

Batardolar tek tip değildir. Su derinliğine, çalışma alanının büyüklüğüne ve zemin koşullarına göre farklı biçimlerde kurulabilir.

• Tek perdeli batardo: Tek sıra palplanştan oluşur, içten kuşak ve payandalarla desteklenir. Köprü ayağı ve küçük temel işlerinde en yaygın türdür.
• Çift perdeli batardo: İki sıra palplanş arası dolgu ile doldurulur. Daha geniş alanlarda ve daha yüksek su basıncında kullanılabilir.
• Kısmi batardo: Akarsuyun yalnızca bir bölümü çevrilir, su diğer bölümden akmaya devam eder. İş bittiğinde diğer yarı için aynı işlem tekrarlanabilir.
• Dairesel veya hücresel yapılar: Büyük ölçekli deniz işlerinde kullanılan özel sistemlerdir.

Seçim yapılırken su derinliği, akıntı hızı, çalışma süresi ve tabandaki zemin birlikte değerlendirilir. Balıkesir'deki dere ve çay işlerinin büyük kısmında tek perdeli veya kısmi batardolar yeterli olurken, deniz içindeki daha büyük işlerde farklı çözümler gündeme gelebilir.

Akarsu akışını sürdürmek

Akarsu üzerinde çalışırken suyun akışını tamamen kesmek çoğu zaman mümkün değildir ve istenmez. Kısmi batardo ya da geçici bir derivasyon kanalı ile suyun akışı sürdürülür. Bu, hem aşağı havzadaki sulama ve kullanım ihtiyacını karşılar hem de akarsudaki canlı yaşam üzerindeki etkiyi azaltır. Susurluk ve Gönen çayları gibi tarım arazilerini besleyen akarsularda bu konu özellikle önemlidir.

Batardo içinde çalışan ekibin güvenliği için tahliye merdivenleri, su seviyesi takibi ve pompa arızasına karşı yedek pompa bulundurulması iyi bir uygulamadır. Ani yağışlarda akarsu seviyesinin kısa sürede yükselebileceği unutulmamalıdır.

Doğru tasarlanmış ve dikkatle uygulanmış bir batardo, su içindeki işleri karadaki kadar güvenli ve kontrollü hale getirir. Balıkesir'in akarsuları ve iki denize uzanan kıyıları düşünüldüğünde, bu yöntem ilin altyapı ve kıyı projelerinde önemli bir yer tutmaya devam edecektir.

Balıkesir Palplanş, Balıkesir'in akarsuları ve kıyılarında batardo kurulumu ve sökümü yapar. Ayrıntılar için batardo hizmetimize göz atabilir, ova zeminleri hakkında Manyas ve Susurluk yazımızı okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular