Altıeylül ve Karesi'de Kentsel Dönüşüm ve Bodrum Kazısı İksası

Balıkesir Palplanş · 28 Ekim 2026

Balıkesir'in merkez ilçeleri Altıeylül ve Karesi'de eski yapı stokunun yenilenmesi, kentsel dönüşüm kapsamında hız kazanmış durumdadır. Yıkılan binaların yerine yapılan yeni yapıların büyük bölümü bodrum katlı, otoparklı ve daha derin temellidir. Bu da kazı derinliğinin artması ve çoğu zaman komşu binaya birkaç metre, hatta daha az mesafede kazı yapılması anlamına gelir. Dar parsellerde güvenli bir bodrum kazısı için iksa artık bir tercih değil, zorunluluktur.

Bu yazıda merkez ilçelerdeki kentsel dönüşüm projelerinde palplanş iksasının nerede uygun olduğunu, komşu yapılara etkisini ve planlama adımlarını ele alıyoruz.

Kentsel Dönüşümde Kazı Neden Riskli?

Eski mahallelerde binalar genellikle birbirine bitişik ya da çok yakındır. Komşu binanın temeli çoğu zaman sığdır ve yeni kazı bu temelin altına inebilir. Bu durumda iksasız bir kazı, komşu binanın temelinin altındaki zeminin kaymasına ve binada çatlaklara yol açabilir.

• Bitişik nizam: Kazı sınırı ile komşu duvar arasında şev açacak yer yoktur.
• Sığ komşu temeller: Eski yapıların temelleri yeni bodrum kotunun üstünde kalabilir.
• Yol ve altyapı: Parsel önündeki yol, su ve kanalizasyon hatları kazıdan etkilenebilir.
• Yeraltı suyu: Bazı bölgelerde kazı tabanı yeraltı suyuna ulaşabilir.
• Deprem: Balıkesir deprem açısından aktif bir bölgedir; iksa sistemi ve kalıcı yapı bu gerçeğe göre tasarlanmalıdır.

Palplanş İksası Ne Zaman Uygundur?

Palplanş, kentsel dönüşüm kazılarında kullanılan iksa yöntemlerinden biridir. Fore kazık, ankrajlı perde veya mini kazık gibi alternatiflerle birlikte değerlendirilmelidir.

Palplanşın avantajları

• Kısa sürede kurulur, kazıya hızlı başlanabilir.
• Az yer kaplar, parsel içindeki kullanılabilir alanı korur.
• Yeraltı suyunu da büyük ölçüde keser.
• Geçici uygulamalarda iş bitiminde sökülerek yeniden kullanılabilir.

Dikkat edilmesi gereken sınırlar

• Titreşim: Vibro çakım titreşim üretir. Çok yakın ve hassas durumdaki komşu yapılarda titreşim izlemesi ve ekipman seçimi önemlidir; bazı durumlarda farklı bir iksa yöntemi daha uygun olabilir.
• Sert zemin ve dolgu: Eski temel kalıntıları, moloz dolgu veya sert tabakalar çakımı zorlaştırabilir.
• Söküm etkisi: Geçici perdenin sökümü sırasında oluşan boşluklar komşu temeli etkileyebilir; söküm planı bu açıdan da değerlendirilmelidir.

Komşu Binaları Korumak İçin Adımlar

Kentsel dönüşüm projelerinde en hassas konu komşu yapılardır. Bu nedenle uygulamadan önce ve uygulama sırasında şu adımlar önerilir:

1. Mevcut durum tespiti: Komşu binalardaki çatlaklar ve hasarlar kazıdan önce fotoğraflanır ve kayıt altına alınır.
2. Temel araştırması: Komşu temellerin derinliği ve tipi mümkün olduğunca belirlenir.
3. Titreşim izleme: Gerektiğinde komşu yapılarda titreşim ölçümü yapılır ve çakım bu ölçümlere göre yönetilir.
4. Deformasyon gözlemi: Kazı ilerledikçe perde ve komşu yapılarda hareket izlenir.
5. Bilgilendirme: Komşulara çalışma saatleri ve süreç hakkında bilgi verilmesi, olası şikayetleri azaltır.

Dar Sokaklarda Ekipman Seçimi

Altıeylül ve Karesi'nin eski mahallelerinde sokaklar dar, şantiye alanları kısıtlıdır. Büyük paletli vinçlerin sahaya girmesi her zaman mümkün olmaz. Bu tür sahalarda ekskavatöre takılan vibro çakıcılar, hem daha küçük bir alanda çalışabildiği hem de daha kolay taşınabildiği için öne çıkar. Profil boyları da sahaya ulaşım koşullarına göre planlanır.

Trafik ve çevre düzeni

Malzeme ve ekipman sevkiyatı, sokak trafiğini ve çevre sakinlerini etkileyebilir. Sevkiyat saatlerinin planlanması ve şantiye çevresinin güvenli biçimde kapatılması, işin sorunsuz ilerlemesine yardım eder.

İksa Yöntemlerini Karşılaştırmak

Merkez ilçelerde bodrum kazısı planlayan yükleniciler çoğu zaman palplanş ile fore kazıklı perde arasında karar vermek durumunda kalır. Her iki yöntemin de doğru olduğu durumlar vardır ve seçim, sahanın koşullarına göre yapılmalıdır.

• Palplanş: Kurulum hızlıdır, yeraltı suyunu keser, geçici uygulamada sökülebilir. Titreşim ve sert zemin en önemli sınırlarıdır.
• Fore kazıklı perde: Titreşimsiz yapılır ve sert zeminlerde de uygulanabilir. Kurulumu daha uzun sürer, kalıcıdır ve su kesmek için ek önlem gerekebilir.
• Ankrajlı sistemler: Kazı içini açık bırakır ancak ankrajların komşu parsellerin altına girmesi izin gerektirebilir.

Bazı projelerde bu yöntemler birlikte de kullanılabilir. Örneğin komşu binaya çok yakın cephede titreşimsiz bir yöntem, yola bakan ve daha az hassas cephelerde ise palplanş tercih edilebilir. Bu tür karma çözümler, hem maliyeti hem de riski dengelemeye yardım eder.

Projeye ilk adımda neler hazırlanmalı?

Kentsel dönüşüm projelerinde iksa kararı çoğu zaman yıkım ruhsatı ve yapı ruhsatı süreçleriyle aynı dönemde verilir. Bu yüzden zemin etüdünün erken yaptırılması, komşu yapıların durumunun belgelenmesi ve iksa projesinin mimari ve statik projeyle uyumlu biçimde hazırlanması zaman kazandırır. Hak sahiplerine ve komşulara kazı süreci hakkında önceden bilgi verilmesi de olası kaygıları azaltır.

Uygulama sırasında kazı kademeleri, destek elemanlarının yerleştirilmesi ve ölçüm sonuçları düzenli olarak kayıt altına alınmalıdır. Bu kayıtlar hem iş güvenliği hem de olası anlaşmazlıklarda tarafların elinde somut bir belge olması açısından değerlidir.

Kentsel dönüşüm, Balıkesir merkezinde daha güvenli yapılara geçişin önemli bir parçasıdır. Bu sürecin ilk adımı olan kazının güvenle yapılması, hem yeni binanın hem de mahallede yaşayan komşuların güvenliği açısından büyük önem taşır. Doğru iksa kararı, inşaat süresince yaşanabilecek gerginliklerin önüne geçer.

Balıkesir Palplanş, merkez ilçelerdeki kentsel dönüşüm projelerinde onaylı iksa projesine uygun palplanş çakım ve söküm uygulaması yapar. Derin kazı iksası hizmetimizi inceleyebilir, depremsellik ve iksa tasarımı hakkında deprem bölgesinde derin kazı yazımızı okuyabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular